انتخاب فیلترها
جستجو پیشرفته
جستجو آگهی
قیمت بر حسب تومان
ترنـــج 24 ســـامانه آگهـــی فـــرش و دستبافـــته هـــای ایـــران
منتشر شده در تاریخ 31 خرداد ماه 1399 گلیم ،تاریخچه و انواع بافت آن
گلیم ،تاریخچه و انواع بافت آن

گلیم را به طور ساده یک فرش یا بافت صاف یا یک نوع قالی بدون کرک یا خواب گره خورده تعریف نموده اند. گلیم ، نوعی از فرش است که با تار و پود خاصی بافته و بدون پرز می باشد.این محصولات معمولا از تار پنبه یا پشم و پود پشم حیوانات ساخته می شود.

بشر از زمان گذشته به فکر حذف سرما، سختی زمین بوده است. ابتدایی ترین یافته های بشر پشم و موی حیوانات بوده که به منظور زیر انداز، تخت خواب و… استفاده می کردند. پس از گذشت زمان کم کم اولین گلیم به دست انسان ساخته شد اما به طور دقیق نمی توان تاریخی برای نخستین فرش گلیم ارائه داد. اما اولین بافت گلیم حدود 3000-5000 سال قبل از میلاد مسیح تخمین زده شده است.قدیمی ترین فرش کشف شده نیز مربوط به 350-500 سال قبل از میلاد مسیح می باشد.که در سرزمین روسیه یافت شده و نام آن پازیریک است. به این ترتیب وجود قالی و گلیم در تمدن های باستانی فلات ایران ثابت گردید.در کشورهایی مانند چین، هند، پاکستان و دیگر کشورهای خاورمیانه بافت گلیم صورت می گیرد. در ایران نیز بیشتر در استان های کرمان، مشهد، کردستان، فارس ، یزد، آذربایجان و… این هنر زیبا با بافت ایرانی بافته می شود.

امروزه این نوع فرش دستبافت ، یکی از صنایع دستی ایران محسوب می شود. گلیم بافی از جمله دست بافته هایی است که اغلب مردم با بافت ایران آن آشنا هستند ولی بیشتر هنر دست عشایر و کوچ نشینان می باشد.بافت،رنگ، نقش این هنر به صورتی است که هر منطقه نقشه مخصوص به خود را دارد و با باور ها و فرهنگ های هر منطقه ارتباط نزدیکی دارد. این دست بافته های زیبا معمولا دارای نقوش هندسی شامل سه ضلعی، چهارضلعی، لوزی، انواع گل و بوته و… هستند.

گلیم
گلیم نوعی فرش است با تار و پود خاص درانواع بافت مختلف

به طور کلی گلیم ها دارای سه دسته اصلی هستند که عبارت است از:

1 – دورو  (ساده ، پود بافت ،تخت ) :

این گلیم ها به صورت پودگذاری ساده بافته می شود و طرح و نقش یکسانی در هر دو طرف آن وجود دارد .بیشترین فرش دستبافت خطه قزوین ، کرمانشاه،فارس ، مازندران از این دسته است.

2 – یک رو (سوماک، پودپیچ ، سوزنی) :

این گلیم ها هم به صورت ساده و هم به صورت پود پیچی و قالی (گره کامل) بافته می شود.

3 – یک رو گل برجسته :

ترکیبی از بافت قالی  و گلیم است.بافت قالی آن دارای پرز و گلیم بافی آن بدون پرز است.مانند طرح و نقوش برجسته ی ایلام.

انواع بافت های گلیم در ایران :

1 –  شیریکی پیچ (شیرکی پیچ) :

این نوع گلیم ماند قالی با گره بافته می شود که به گلیم پیچ نیز معروف است.زیرا خامه رنگی به دور نخ های تار یا چله تابیده شده است.در بافت این نوع رنگ ها متنوعی استفاده می شود از جمله : قرمز، آبی، زرد، لاکی و… .شیریکی پیچ بیشتر در مناطق روستایی و عشایری کرمان و سیرجان یافت می شود.

2 – ورنی :

نقش و نگار این فرش دستبافت، نمادی از طبیعت و محیط زیست است. محل بافت ورنی در ایران بیشتر در مناطق قره باغ، دشت مغان، مشکین شهر و … است.ورنی در ساخت خورجین، زیر انداز کاربرد فراوان دارد.

3 – گلیمچه :

گلیمچه ها در اطراف سنندج بیشتر بافته می شود. همان طور که از اسم آن مشخص است، گلیمچه از گلیم کوچک تر است اما نقش و نگار متنوع تری دارد.

4 – زیلو :

زیلو از نخ پنبه ساخته می شود و بسیار خنک و سبک است.به همین دلیل اغلب به عنوان زیرانداز به خصوص در مناطق کویری استفاده می شود. عمده ترین رنگ های استفاده شده در بافت آن آبی و قرمز می باشد.

5 – پلاس یا پالاس :

پلاس از موی بز بافته و ظاهری شبیه گلیم، بافت درشت دارد. پلاس ها معمولا بعنوان زیر انداز استفاده می شوند زیرا رطوبت را از زمین منتقل نمی کنند.رنگ های استفاده شده در بافت پلاس بسیار متنوع است.

6 – مسند:

نوعی آن دو رو ولی با ابعاد کوچک تر از گلیم است. از نخ پنبه یا ابریشم ساخته می شود. محل بافت ایرانی مسند در شهرستان نمین اردبیل و شهرستان های اطراف آن است.در قدیم از مسند به عنوان فرش مهمان خانه استفاده می کردند. نقوش استفاده شده در مسند شامل طرح های محلی و ظریفی است.

انواع بافت های گلیم در ایران
از انواع بافت ایرانی گلیم شیریکی پیچ، ورنی،زیلو و گلیمچه است

7 – جل :

امروزه جل از نخ پنبه ای ساخته می شود که یک رو است.بیشترین کاربرد آن برای پوشاندن چهار پایان است و در همه جای ایران بافته می شود.

8 – سجاده :

به دلیل اینکه از سجاده برای برپایی عبادت و نماز استفاده می شود لذا اغلب در اندازه های کوچک و قابل حمل بافته می شود و بیشتر طرح های مذهبی است.

9 – چیغ :

از هنرهای دستی اصیل ایرانی بافتن چیغ است که نام هایی چون چپق، چیخ نیز دارد.

10 – کچه :

از جنس نمد است و عایق خوبی برای سرما و گرما و گردو غبار است.

11 – انسی :

یکی از کهن ترین طرح قوم ترکمن است که معمولا برای خان ها استفاده می شود.طرح های آن بر گرفته از ده فرمان موسی و مکه است.

12 – مفرش :

این فرش دستبافت دارای نقوش برجسته است و نقش و نگار جذابی دارد.بیشتر عشایر شاهسون و کرمان بافنده این نوع هستند.

13 – جوال :

این نوع از گلیم ها شبیه کیسه هستند که دو سر آن را مانند شیرازه می دوزند تا محکم شود.به جوال ، توبره یا تور بار نیز می گویند.به عنوان آذوقه انبار حیوانات نیز کاربرد دارد.

14 – خورجین :

نوعی کیسه است که به پشت وسایل و حیوانات بسته می شود.مواد اولیه آن نخ پنبه و پشم رنگی است.

دستگاه های بافت گلیم:

به طور کلی چهار مدل دستگاه بافت موجود است:

1 – ساده باف :

باف این نوع از فرش ها ساده و یکنواخت بوده به طوری پشت و روی آن یک طرح دارد.دستگاه آن یک کجو و چوب کمکی دارد.

2 – چرخی باف :

در این نوع پود ها به طور کامل در لابه لای تار ها قرار میگیرد .پشت این دسته از قالی ها نخ ها روی هم قرار میگیرد وحاصل آن گلیم محکم و ضخیم است اما تنها یک روی این قالی ها قابل استفاده است.دارای چهار کجو است که به وسیله ی کمان هایی از هم جدا شده اند.

3 -جاجیم باف :

جاجیم ها ساده پشت و روی آن دارای طرح یکسانی است .اما بدلیل استفاده از تار های رنگی باعث نقوش متفاوت در آن ها شده است.دستگاه جاجیم دارای چهار کجو و چند کمان است.

4 – سوزنی (سوماک) :

سوماک ها بیشتر به عنوان وسایل تزئینی استفاده می شود. پودها در پشت این سوماک ها آزاد هستند.دستگاه سوزنی بسیار شبیه ساده باف است که از یک کجو ساخته شده است.این دستگاه در میان عشایرخیلی معروف است.

نظر خود را ارسال کنید